De boekmanuscripten die ik redigeer en corrigeer hebben uiteenlopende tekstniveaus. Dat maakt de inhoud van een moeizamer geschreven manuscript niet per se slechter dan een manuscript dat moeitelozer geschreven lijkt. Hoe beoordeel ik de ‘redactiebehoefte’ van een manuscript?

Maar eerst: de heilige schrijfmethodiek die Elke Ondernemer past als een universeel glazen muiltje

Je ziet het veel online: vaste methodieken die worden geprojecteerd op elke klant. Zijn dat dan vooral verdienmodellen, zelfs als je het hebt over het deel dat niet in je gezicht duwt dat je nu toch echt snel extreem rijk moet gaan worden?

Mijn doel is om precies tot de kern door te dringen van iemands uitdaging, in dit geval: het afronden van een manuscript met de nodige diepgang. Elk manuscript heeft iets anders ‘nodig’ om een publiceerbaar boek te worden.

En dus niet: “schrijf je boek binnen twee weken dankzij onze bewezen methodiek, bla bla, brul brul”; ja, ik heb dit daadwerkelijk voorbij zien komen in advertenties die schreeuwerigheid boven inhoudelijkheid stelden en ik kreeg er een trillend ooglid van.

Vergelijk het met opportunisten in de natuur versus de elk jaar weer bloeiende planten. Er is plek voor alles en het is een goede filter voor wat ik dan doe: werken met de elk jaar weer bloeiende ondernemers, die liever langdurig meegaan dan elk jaar weer op nieuw opportunisme te moeten meedrijven.

Had je gisteren al klaar willen zijn met je manuscript? Dat kan. Je kunt ook waarde hechten aan het schrijfproces zelf, dat gepaard gaat met diepe zelfreflectie, introspectie en bewustwording van patronen en drempels in je systeem. Het resultaat is de kern van je verhaal, waarmee je niet alleen jezelf, maar ook anderen betekenis geeft.

Het glazen muiltje dat Iedereen zou passen is gebroken: wat voor ‘redactiebehoeftes’ bestaan er?

Ik richt me hier op conceptmanuscripten die al voltooid zijn, dus niet op manuscripten die nog in de maak zijn en die behoefte kunnen hebben aan schrijfbegeleiding. Manuscripten geschreven door meerdere auteurs kunnen een ‘composiet‘ vormen qua redactiebehoefte. Binnen een manuscript van eenzelfde auteur kan ook een stijgende lijn zichtbaar zijn, bijvoorbeeld wanneer het verhaal gaandeweg pas beter gaat stromen en het aantal herhalingen daarbij afneemt.

A. De inhoud en de grammatica zijn al behoorlijk solide

Als zowel het manuscript als de grammatica solide zijn, richt ik me vooral op verfijning. Af en toe kruipt er een spelfout in, soms klopt een zin grammaticaal niet helemaal. Soms is een alinea te lang of is de tekst wat gefragmenteerd in te korte alinea’s. Je hebt duidelijk al een mooi resultaat neergezet. Deze laatste laag aan finesse beperkt zich tot een enkele redactieronde, klaar om naar de vormgever te gaan, vanzelfsprekend soepel begeleid.

B. De inhoud is solide, de grammatica nog niet

Als het manuscript solide is, heb ik geen inhoudelijke suggesties meer. Het verhaal staat als een huis en de opbouw is goed. Op verschillende plekken is altijd wel iets te zeggen over de formulering, die her en der nog wat dubbelzinnig kan zijn, maar over het algemeen is alles duidelijk. Aan de grammatica en spelling schort nog wat en in dit geval is mijn werk vooral daarop gericht. Grammaticale fouten brengen vaker dubbelzinnig op te vatten formuleringen met zich mee. Manuscripten geschreven door dyslecten vallen hier vaak onder. Ik houd van dyslectische denkers en hun (doorgaans) veelvuldige gebruik van beeldende taal. Voor deze manuscripten is een grote eerste redactieronde nodig, gevolgd door een kleinere tweede ronde, waarna alle dubbelzinnigheden opgelost zijn. Dit gaat altijd gepaard met inhoudelijke bespreking.

C. De inhoud komt nog niet goed over, de grammatica is solide

Sommige manuscripten zijn te lang of slecht gestructureerd. Ze bevatten daardoor veel herhaling, omdat het ‘dan weer even geleden is’ dat de lezer een bepaald stuk informatie had gelezen. Deze manuscripten kunnen misleidend zijn, want de herhaling valt niet meteen vanaf het begin op. Het schrappen van nodeloze herhaling, het vervolgens invullen van wat juist onduidelijk blijft na het schrappen en het daarna gladstrijken van het geheel is een aandachtige opgave. Deze manuscripten hebben drie redactierondes nodig. De eerste ronde schrapt herhalingen en stipt aan waar inhoudelijke aanvullingen nodig zijn. De tweede ronde zorgt dat het vernieuwde verhaal goed gestructureerd is. De derde ronde zet alle puntjes op de i. Vooral voor de eerste twee rondes is inhoudelijke bespreking nodig.

D. Zowel inhoud als grammatica moeten beter

Een slecht gestructureerd manuscript dat ook grammaticaal niet goed geschreven is, vormt een uitdaging. Zo’n manuscript is het meest gebaat bij herschrijven. Schrijfbegeleiding bij het herschrijven is hier de zinvolste aanpak. Herschrijven is ook uit te besteden in de vorm van ghostwriting. Deze manuscripten zijn eerst gebaat bij een herziening van het raamwerk. Aan de hand daarvan moeten de hoofdstukken opnieuw ingevuld worden. Wat er al staat kan uiteraard als input dienen. Hoofdstuk voor hoofdstuk komt het manuscript tot stand en op basis van de feedback schrijf je elk vervolghoofdstuk beter. Daarna komt het herschreven manuscript als geheel aan bod in een grote redactieronde, met extra aandacht voor het zowel inhoudelijk waterdicht maken als de grammaticale correctie. De derde en doorgaans laatste ronde lost de dubbelzinnigheden op en zet de puntjes op de i.

E. De inhoud is nog niet goed, de grammatica ook niet, en er is een deadline

Een manuscript dat duidelijk is afgeraffeld en ook nog eens een harde deadline heeft, is als een dwaaltocht door een moeras. Voor die deadline is een kwaliteitsmaximum te bereiken dat niet voldoet aan waar ik voor sta. Het resultaat is dat je boek nog geen deuk in een pakje boter slaat, terwijl je met je boek wil raken, resoneren of confronteren waar dat nodig is. Ik wijs deze manuscripten af of stel het loslaten van de deadline en volledig herschrijven voor.

F. Het boekmanuscript is duidelijk geschreven met AI

Een AI-manuscript bestaat uit niemandsteksten. Ook al heb je jouw idee wel aan een prompt meegegeven, is de taal consensustaal die is gejat van een ander. De anglicismen en andere AI-formuleringen tieren welig. Een heel boek met AI… gaap. Ik werk niet met mensen die van de slaapverwekkend klamme, laffe, middelmatige consensus zijn. Ik ken niemand die ’s ochtends opstaat met zin in slappe koffie en lauwe tosti’s, dus ook niemand die AI-boeken leest. Als je het boek vervolgens zelf herschreven hebt, kun je gerust bij mij aankloppen.

Boektrajecten voor hoogbegaafde en extra intense ondernemers

Hoe staat het ervoor met jouw manuscript? Wil je een hoogstaand redactieproces doorlopen of ben je op zoek naar schrijfbegeleiding terwijl je bezig bent? Ik bied boektrajecten op maat voor hoogbegaafde, extra intense en hoogsensitieve ondernemers die hun boek willen schrijven, laten redigeren of laten vertalen. De Boekenscan is er voor als je net begint en richting nodig hebt. Je krijgt dan alle verbeterpunten mee om je manuscript naar de volgende fase te brengen. Als hoogbegaafde ondernemer ben je haast vanzelfsprekend op zoek naar diepgang en verbinding. Je beseft dat AI-taal jouw fijnzinnige en diepgelaagde werk nogal tekortdoet en prikt hier doorgaans doorheen.

Alice