Wat zijn de krachten en valkuilen van hoogbegaafde ondernemers? Hoe uiten hun krachten zich? Een zelfbewuste hoogbegaafde ondernemer behoedt zich voor veelvoorkomende valkuilen en is op die manier het krachtigst in haar expertise.

Dit artikel is tot stand gekomen vanuit mijn persoonlijke observaties van hoogbegaafde ondernemers met wie ik al dan niet heb gewerkt, vanuit Green Writing of elders. Ik plaats mezelf hier niet buiten en heb bewust leren omgaan met mijn valkuilen. Al doende leert men. Ik gebruik in dit artikel voor het gemak zij/haar, maar kan het ook hebben over hij/hem en hen/die.

1. Aansluiting met andere ondernemers

Kracht: hoogbegaafde ondernemers zijn op het scherpst van de snede als ze zich gezien voelen door andere ondernemers en klanten die hun expertise als volwaardig beschouwen. Dit gebeurt in een omgeving met oog voor hun diepgang en intense manier van toewijding. Het schrijven van een boek versterkt de expertstatus.

Valkuil: in een omgeving die niet bij hen aansluit, bijvoorbeeld omdat er een dominante cultuur heerst die weinig oog heeft voor wie ‘anders is’, kunnen ze enerzijds gaan roepen of pushen om erkenning, terwijl dit geen effect heeft of leidt tot verdere onderschatting. Anderzijds kan een hoogbegaafde ondernemer zich structureel aanpassen en overmatig klein of bescheiden opstellen. Het vergt soms meer toespitsing en fijnzinnigheid om een passende omgeving of klant te vinden, maar dit voorkomt verdere teleurstelling in een niet-passende omgeving.

2. Hoge kwaliteitsstandaarden

Kracht: hoogbegaafden zijn begaan en zien mogelijkheden in hoe iets beter kan. Een omgeving die hiervoor openstaat is een creatief speelveld waarin ‘1+1 = 3’ kan plaatsvinden en hoogwaardig werk wordt geleverd.

Valkuil: een hoogbegaafde kan niet alleen hoge standaarden opleggen aan zichzelf, maar evenhoge standaarden aan haar omgeving. Het gevolg is alles zelf doen en mogelijk overwerkt raken, of vanuit teleurstelling in anderen afhaken en steeds op zoek moeten naar iets nieuws.

3. Master-of-all-trades

Kracht: hoogbegaafden hebben veel talenten en zijn enorm divers in hun talentencombinaties. Daarmee kunnen ze in potentie in veel vakgebieden tegelijk een hoog niveau bereiken. De uitdrukking Jack of all trades, master of none gaat maar beperkt op.

Valkuil: een hoogbegaafde ondernemer kan van alles in de wereld zetten zonder plan, zonder overkoepelende paraplu die duidelijkheid geeft (zoals voor Green Writing: Publish with depth), of zonder eerst iets af te maken alvorens aan iets nieuws te beginnen. Een boek bijvoorbeeld, waarbij begeleiding of redactie door een andere hoogbegaafde helpt.

4. Vermaakt, niet verveeld

Kracht: een hoogbegaafde ondernemer heeft vaak geleerd zichzelf goed te vermaken en dat gaat uitstekend wanneer zij haar professionele passie gevonden heeft. Op die manier kan ze vanuit een ontspannen speelveld, dat haast niet als ‘werk’ aanvoelt, van betekenis zijn in wat haar zo boeit.

Valkuil: zich herhalende werkzaamheden of kennis kan innovatieve hoogbegaafde ondernemers al snel gaan vervelen. Het gamificeren of uitbesteden van zulke werkzaamheden kan helpend zijn. Er zijn ook hoogbegaafden die juist wel van de structuur houden die dit biedt, maar ook zij kunnen op den duur verveeld raken.

5. Autonomie en zelfstandigheid

Kracht: vanuit een professionele passie kan een hoogbegaafde ondernemer zelfstandig langdurig en met volle aandacht veel bereiken en al doende verderleren, waarbij zij autonoom tot nieuwe inzichten komt en die kan omzetten in nieuwe diensten of producten. Ze bewandelt veel paden buiten formele opleidingen.

Valkuil: een hoogbegaafde ondernemer kan vanuit deze ‘seriele monomanie’, een soms op een obsessie lijkende professionele passie voor de inhoud, vergeten in verbinding te blijven staan met haar omgeving en dan een tijdlang ogenschijnlijk van de radar verdwijnen.

6. Sterke visie en waarden

Kracht: een hoogbegaafde ondernemer heeft vaak een sterke visie op zaken en hecht waarde aan eerlijkheid, respect, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid, dat alles ook in het belang van haar klant. Dat zag ik ook vaak terug in het boek Diep gedacht en intens gevoeld.

Valkuil: met een sterke visie kan een hoogbegaafde ondernemer, zeker een vrouwelijke, soms verkeerd opgevat worden als ‘intimiderend’. Soms is een hoogbegaafde ondernemer juist onbewust of bewust intimiderend in haar opstelling, omdat ze denkt dat dit loont. Drijfveren zoals pure geldgedrevenheid, status of aanzien zonder inhoud kunnen de integriteit of het integriteitsgevoel aantasten. Onbewust kan ze deze scheve drijfveren ontwikkeld hebben door eerder ontstane blinde vlekken, waardoor een vertekend gevoel van rechtvaardigheid ontstaat. Daarbij legt ze de schuld(vraag) structureel buiten zichzelf of stelt ze zich onnodig hard op. Ze moet dan de nood aan begeleiding gaan inzien om uit dit patroon te raken.

7. Grenzen aangeven en gezond aanpassen

Kracht: een hoogbegaafde ondernemer die haar grenzen goed aangeeft, is duidelijk over waarvoor een klant wel of niet terechtkan en vanuit welke randvoorwaarden dat kan. Als riet kan zij meebewegen met de klant, maar ook duidelijk zijn over haar breekpunt.

Valkuil: bij het niet of niet goed aangeven van grenzen, vaak voortgekomen uit meegenomen pijn uit het verleden, kan een hoogbegaafde ondernemer meer tijd en energie in klanten steken dan afgesproken, of te veel tijd en energie steken in klanten die niet goed bij haar passen. Ze gaat continu over haar grenzen en past zich overmatig aan. Dat voelt niet goed, zelfs als er veel geld tegenoverstaat. Ze dient dan haar klantbeeld duidelijker te krijgen, zodat haar expertise beter wordt gezien en erkend.

8. Structuur

Kracht: een hoogbegaafde die ritme en structuur in haar onderneming heeft aangebracht, kan werken voor drie en zich met een intens bedraad, niet-lineair brein vlot van A naar B begeven.

Valkuil: hoogbegaafden kunnen, soms door onbewuste zelfstereotypering, rondlopen met het idee dat hun hoofd zo chaotisch is. Waar ze naar zoeken is een manier om van A naar B te redeneren. Als ze zien dat er veel paden daarnaartoe bestaan, is het niet erg om eens een afslag te missen en het zelfcorrigerend vermogen aan te spreken.

9. Zingeving, van betekenis zijn

Kracht: als een hoogbegaafde aan iets groters kan bijdragen, is dat vaak een pre ten opzichte van inpassing of en iets kleins bewerkstellingen dat beneden het vermogen ligt. Dit Leitmotiv zag ik veel terug in het boek Diep gedacht en intens gevoeld. Als een hoogbegaafde ondernemer aan een effect of resultaat bijdraagt vanuit zingeving, intrinsieke motivatie of het gevoel van betekenis te zijn, is dat lang vol te houden en voor herhaling vatbaar.

Valkuil: als het niet duidelijk is hoe een hoogbegaafde ondernemer van betekenis kan zijn, ligt een gebrek aan zingeving op de loer. Het maatschappelijk kunnen inpassen van werkzaamheden, waarbij zij een deel van die maatschappij een stem geeft, versterkt het gevoel van zingeving.

10. Leiderschap tonen

Kracht: een hoogbegaafde kan goed leidinggeven aan een team in haar onderneming wanneer het team bestaat uit vlotte, gedreven professionals met een actieve werkhouding. Het boek Hoogbegaafd in praktijk gaat in op het persoonlijk leiderschap bij hoogbegaafden.

Valkuil: als het intelligentieverschil met een teamlid te groot is, kan dat teamlid zich ongezien voelen of kan het voor de hoogbegaafde leider lastig zijn om zich in de belevingswereld van het teamlid te verplaatsen, omdat zij de wereld zo anders ervaart. Soms, zeker in een directeursfunctie, kan de hoogbegaafde leider aan stuurkracht verliezen als het intelligentieverschil structureel te groot is. Er is dan onvoldoende sprake van brugvorming van intelligente teamleden naar meer gemiddeld begaafde teamleden. Het zelf samenstellen van een team vereist dan ook grote zorgvuldigheid om ongepaste buitensluiting of onbegrip te voorkomen.

11. Intensiteit

Kracht: met ruimte voor intense scherpte, denkkracht en verbeeldingskracht en een intens waarnemingsvermogen is een hoogbegaafde ondernemer inschakelen de beste zakelijke beslissing. Intens mens is een boek dat deze intensiteit tastbaar maakt.

Valkuil: een drukke omgeving zorgt voor overprikkeldheid door intens waargenomen, maar laagwaardige prikkels (ruis). Een rustige omgeving, vrijheden in werkwijze en gerichtheid op het eindresultaat geven hoogbegaafde ondernemers de bewegingsvrijheid om hun intensiteit optimaal in te zetten. Reizend werken, het compromisloos blijven in de leefwijze, of een kantoor aan huis bieden rust.

Taalexpert voor hoogbegaafden

Voor hoogbegaafde ondernemers ben ik beschikbaar als begeleider bij het schrijven van je boek, redacteur van je boek, (web)redacteur, vertaalbureau en copywriter. Als hoogbegaafde ondernemer ben je haast vanzelfsprekend op zoek naar diepgang en verbinding. Je beseft dat AI-taal jouw fijnzinnige en diepgelaagde werk nogal tekortdoet en prikt hier doorgaans doorheen. Ik ben zelf hoogbegaafd en dit vergemakkelijkt de samenwerking: je hoeft veel minder te schakelen.

Alice